Xã Thanh Yên

Hình thành từ Xã Pa Thơm, Xã Thanh Yên, Xã Noong Luống theo Nghị quyết 1661/NQ-UBTVQH15.

Giáo viên duyệt: Phạm Thị Nguyệt

1. Lễ Khăm Bản - Hôi Té Nước

Lễ hội độc đáo của đồng bào Dân Tôc Lào Bản Pa Xa Lào - Xã Pa Thơm đón chào năm mới Lễ Khăm Bản, hay còn gọi là Hội té nước, là một lễ hội truyền thống đặc sắc của dân tộc Lào bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Biên. Lễ hội không chỉ là dịp để cộng đồng thể hiện lòng thành kính với tổ tiên mà còn là cơ hội để gắn kết tình làng nghĩa xóm, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc Lào. Bài viết này sẽ đi sâu vào nguồn gốc, ý nghĩa, các nghi thức và vài trò của cộng đồng trong lê hội quan trọng này, đồng thời đề cập đến những thách thức trong việc bảo tồn văn hóa và những nổ lực để duy trì di sản văn hóa bền vững. Lễ Khăm Bản là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và tâm linh của người Lào bản Pa Xa Lào, có nguồn gốc từ xa xưa và được truyền lại qua nhiều thệ. Lễ hội không chỉ đơn thuần là một dịp vui chơi giải trí mà còn mang trong mình những ý nghĩa sâu sắc về mặt văn hóa và tâm linh. Theo truyền thống, Lễ Khăm Bản được tổ cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no hạnh phúc. Đồng thời, lễ hội cũng là dịp để tưởng nhớ công ơn của tổ tiên, những người đã có công khai phá và xây dựng bản làng. Lễ Khăm Bản có ý nghĩa kết nối cộng đồng, tăng cường sự đoàn kết và gắn bó giữa các thành viên trong bản làng, Thông qua các hoạt động của lễ hội, mọi người có cơ hội, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau xây dựng một cuộc sống tốt đẹp hơn. Lễ hội cũng là dịp để giáo dục thể hệ trẻ văn hóa truyền thống, giúp họ hiểu rõ hơn về nguồn gốc, lịch sử và bản sắc dân tộc mình, từ đó nâng cao ý thức trách nhiêm trong viêc gìn giữ và phát huy những giá trị đó.

2. LỄ BUỘC CHỈ CỔ TAY – CẦU MAY MẮN

Lễ buộc chỉ cổ tay (hay gọi là Sú khoăn) là một nghi lễ quan trọng trong văn hóa người Lào. Đây là phong tục truyền thống mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện sự cầu chúc may mắn, bình an và hạnh phúc cho người được buộc chỉ.

• Biểu tượng của sự gắn kết và chúc phúc

Người Lào tin rằng cơ thể con người có 32 bộ phận, mỗi bộ phận có một linh hồn (Khuân) trú ngụ. Khi ai đó đi xa, bị bệnh, gặp điều không may, những linh hồn này có thể rời khỏi cơ thể, khiến người đó cảm thấy mệt mỏi hoặc mất cân bằng. Lễ buộc chỉ cổ tay được thực hiện để triệu hồi các linh hồn về lại cơ thể, giúp tinh thần mạnh khỏe, cân bằng và gặp nhiều may mắn.

• Diễn ra trong những dịp quan trọng. Lễ buộc chỉ cổ tay thường được tổ chức vào các sự kiện đặc biệt như:
• Năm mới Bunpimay (Tết Lào) để chúc phúc cho nhau;
• Lễ cưới để cầu chúc hạnh phúc, bền chặt cho đôi vợ chồng;
• Lễ mừng sinh nhật, đón người thân đi xa trở về để mang lại bình an;
• Lễ chúc phúc cho người bệnh để mong chóng khỏi bệnh;
• Lễ khánh thành nhà cửa, sự kiện quan trọng để mang lại vận may.
• Cách thức thực hiện: Lễ buộc chỉ cổ tay thường do người lớn tuổi, già làng hoặc thầy mo thực hiện. Họ đọc bài khấn cầu mong sức khỏe, may mắn cho người được buộc chỉ. Sợi chỉ buộc đa sắc màu, chủ yếu là màu đen, đỏ, cam...với mong muốn cầu mọi sự tốt lành và kết nối tinh thần. Người được buộc chỉ không nên cởi bỏ ngay mà giữ lại ít nhất 3 ngày để điều ước trở thành hiện thực.
• Ý nghĩa: Thể hiện tình cảm và sự đoàn kết

Lễ buộc chỉ cổ tay không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện tình cảm gắn kết giữa người thân, bạn bè và cộng đồng. Đây là cách để người Lào bày tỏ lòng yêu thương, kính trọng và cầu chúc điều tốt đẹp nhất cho nhau.

3. Nghi thức "Sên" cầu may mắn, bình an cho người thân.

Sên được thực hiện khi có người thân trong gia đình gặp vấn đề về sức khỏe, tâm trạng bất an hoặc gặp biến cố lớn gì đó trong cuộc sống... Khi đó gia đình sẽ mời thầy mo về làm Sên. Sên khác với cúng, khấn, con cháu thường làm với gia tiên hoặc các đấng thần linh. Mà Sên là nghi thức lớn hơn, cần thầy mo lớn, cao tay và kéo dài 1 ngày 1 đêm hoặc hơn tùy vào nghi thức Sên là gì? Mục đính: Gia đình cầu may mắn cho người thân, mong người đó sẽ sống lâu trăm tuổi, bình bình, an an bên gđ, con cháu.

4. Nghệ thuật múa đồng dân tộc Cống, xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên.

Dân tộc Cống - là 1/14 dân tộc thiểu số đặc thù có dân số dưới 10.000 dân, thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng - Miến do đó văn hóa dân gian truyền thống của đồng bào dân tộc Cống vẫn đang còn là con số "ẩn" đáng để các nhà nghiên cứu, phục dựng văn hóa khôi phục, duy trì, quảng bá đến bạn bè muôn phương.

5. Lễ cưới của người Lào

Lễ cưới của người Lào là một trong những nghi lễ truyền thống giàu bản sắc văn hóa, nơi vẻ đẹp của thổ cẩm và nghi thức buộc chỉ cổ tay hòa quyện, tạo nên không gian trang trọng, ấm áp và thiêng liêng. Trong ngày cưới, cô dâu chú rể thường khoác lên mình những bộ trang phục thổ cẩm được dệt thủ công tinh xảo. Thổ cẩm không chỉ là trang phục mà còn là biểu tượng của sự khéo léo, cần cù và bản sắc dân tộc. Những hoa văn hình học, hoa lá hay biểu tượng truyền thống được dệt tỉ mỉ trên từng sợi vải, mang ý nghĩa cầu chúc may mắn, hạnh phúc và sung túc cho đôi uyên ương. Cô dâu thường mặc sinh (váy truyền thống), kết hợp với khăn đội đầu và trang sức bạc, còn chú rể mặc áo truyền thống với các họa tiết thổ cẩm nổi bật. Điểm nhấn đặc biệt trong lễ cưới của người Lào chính là nghi thức “buộc chỉ cổ tay”. Đây là nghi lễ tâm linh quan trọng, nhằm gọi hồn (khwan) về với cơ thể, mang lại sự bình an và may mắn cho cô dâu chú rể. Trong buổi lễ, một mâm lễ được chuẩn bị với hoa, nến, thức ăn và các vật phẩm mang ý nghĩa tốt lành. Người lớn tuổi hoặc thầy cúng sẽ đọc lời chúc phúc, sau đó từng người thân, bạn bè lần lượt buộc sợi chỉ vào cổ tay cô dâu chú rể. Sợi chỉ buộc cổ tay tuy đơn giản nhưng lại chứa đựng ý nghĩa sâu sắc. Nó tượng trưng cho sự gắn kết, lời chúc bình an, sức khỏe và hạnh phúc lâu dài. Sau khi buộc chỉ, khách tham dự thường gửi lời chúc và cùng nhau chia sẻ niềm vui trong không khí ấm cúng, chan hòa. Lễ cưới của người Lào không chỉ là sự kết hợp của hai con người mà còn là sự gắn bó giữa hai gia đình và cộng đồng. Những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ cùng nghi thức buộc chỉ cổ tay đã góp phần làm nên một nét đẹp văn hóa độc đáo, thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng biết ơn và niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

Giáo viên duyệt: Phạm Thị Nguyệt

Xã Thanh Yên thuộc tỉnh Điện Biên. Diện tích 130.1 km². Thông tin vị trí và tự nhiên đang được cập nhật.

Động Pa Thơm

Ở độ cao trên 1.500m so với mực nước biển, động Pa Thơm được bao bọc giữa khu rừng nguyên sinh rậm rạp, với thảm thực vật và sự đa dạng sinh học phong phú. Động Pa Thơm nằm ở lưng chừng núi mang vẻ đẹp hoang sơ và kỳ bí. Trải qua quá trình kiến tạo địa chất lâu đời, nơi đây sở hữu nhiều khối thạch nhũ lấp lánh ẩn mình giữa thiên nhiên tĩnh lặng. Vẻ hoang sơ của hang động chính là kiệt tác cảnh quan của núi rừng Tây Bắc.

Giáo viên duyệt: Lò Thị Thùy Ninh

Thông tin kinh tế, nông nghiệp, du lịch, giáo dục và dịch vụ đang được cập nhật từ nguồn có thể kiểm chứng.

Giáo viên duyệt: Lò Thị Thùy Ninh