Bài 2: Di tích lịch sử tiêu biểu tỉnh Điện Biên

II. DI TÍCH CHIẾN TRƯỜNG ĐIỆN BIÊN PHỦ

1. Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ

• Kiến trúc & Quy mô: Nhà bảo tàng được thiết kế mang hình dáng chiếc mũ sắt của các chiến sĩ Điện Biên năm xưa, gồm 1 tầng hầm, 1 tầng nổi và khu vực trưng bày ngoài trời rộng hơn 6.500 m² (trưng bày các hiện vật lớn như máy bay, xe tăng,...). • Không gian trưng bày: o Tầng hầm: Là nơi tiếp đón du khách tham quan, khu vực hành chính, không gian triển lãm, hoạt động học tập trải nghiệm và cửa hàng lưu niệm. o Tầng nổi: Trưng bày cố định các hiện vật, tài liệu, mô hình theo 5 chủ đề chính:

1. Sơ lược về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
2. Chiến dịch Điện Biên Phủ (âm mưu của Pháp, chủ trương của ta, diễn biến chiến dịch).
3. Sự giúp đỡ của nhân dân thế giới trong chiến dịch Điện Biên Phủ.
4. Tác động của chiến thắng Điện Biên Phủ đối với trong nước và thế giới.
5. Tôn vinh.

• Hiện vật & Công trình nghệ thuật tiêu biểu: o Bức tranh toàn cảnh (Panorama): Là công trình nghệ thuật tập thể hoành tráng tái hiện toàn bộ chiến dịch Điện Biên Phủ, với chiều cao 20,5 m, chiều dài 132 m, vẽ bằng chất liệu sơn dầu trên nền vải toan. o Phương tiện vận tải thô sơ: Xe đạp đèo hàng của ông Ma Văn Thắng (quê Phú Thọ) cải tiến chở tới 337 kg lương thực/chuyến; xe cút kít của ông Trịnh Đình Bẩm (quê Thanh Hóa) vận chuyển từ 200 đến 280 kg/chuyến.

1. Các di tích điểm cao và trung tâm đề kháng (Đồi A1, Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo)

• Hệ thống phòng thủ của Pháp & Đợt 1 chiến dịch: o Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được quân Pháp chia thành 3 phân khu. Phân khu Bắc gồm cứ điểm Độc Lập và Bản Kéo; Trung tâm đề kháng Him Lam thuộc phân khu Trung tâm. o Cả 3 cứ điểm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo tạo thành tấm lá chắn ngăn chặn quân ta tấn công từ hướng bắc. Đây chính là 3 mục tiêu bị Quân đội nhân dân Việt Nam chọn làm điểm tấn công trong đợt 1 của chiến dịch (từ ngày 13/3 đến ngày 17/3/1954). • Trận chiến tại Di tích đồi A1: o Đồi A1 là điểm cao phòng thủ kiên cố bậc nhất với hệ thống hỏa lực mạnh, công sự dầy đặc và hầm ngầm sâu trong lòng đồi đặt Sở chỉ huy của Pháp. o Để đánh chiếm đồi A1, Bộ Chỉ huy chiến dịch đã giao lực lượng công binh đào một đường hầm xuyên vào lòng đồi, đặt khối bộc phá nặng gần 1.000 kg thuốc nổ. o Tối ngày 6/5/1954, khối bộc phá phát nổ làm rung chuyển đồi A1, phá hủy Sở chỉ huy địch; quân ta thừa thắng xông lên chiếm hoàn toàn đồi A1 sau 39 ngày đêm chiến đấu cam go.

1. Di tích Hầm chỉ huy quân Pháp của tướng Đờ Ca-xtơ-ri (De Castries)

• Vị trí & Cấu trúc: Nằm ở trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, là cơ quan đầu não chỉ huy của Pháp. Hầm dài 20 m, rộng 8 m, có mái lợp bằng các tấm thép vòm vồng lớn phủ bao cát, gồm 4 gian (nơi ở, nơi làm việc của Đờ Ca-xtơ-ri và Bộ Tham mưu). Hầm có đường hầm ngầm nối liền với đồi A1. • Diễn biến bắt sống tướng Đờ Ca-xtơ-ri: o Chiều ngày 7/5/1954, Đờ Ca-xtơ-ri liên lạc điện đài lần cuối cho tướng Cô-nhi (Cogny) ở Hà Nội báo tin tình hình hết sức nguy cấp và quân Pháp đang hoảng loạn, đầu hàng khắp nơi. o Đúng 17h30 ngày 7/5/1954, các chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật (Đại đội 360, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312) đã tiến vào hầm bắt sống tướng Đờ Ca-xtơ-ri cùng toàn bộ Bộ Tham mưu quân Pháp.

1. Di tích Đường kéo pháo và Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ

• Di tích Đường kéo pháo: o Để đưa pháo nặng từ 2 đến 2,5 tấn vào trận địa, bộ đội và dân công phải mở đường kéo pháo bằng tay dài 15 km xuyên qua rừng núi, vượt đỉnh Pu Pha Sông cao 1.150 m từ cửa rừng Nà Nhạn. o Tấm gương anh hùng: Đêm ngày 1/2/1954, khi nhận lệnh kéo pháo ra đến Dốc Chuối, dây tời bị đứt khiến khẩu pháo lao xuống dốc; anh Tô Vĩnh Diện đã dũng cảm lấy thân mình chèn pháo, hy sinh để bảo vệ khẩu pháo. • Di tích các địa điểm Sở Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ: o Hang Thẩm Púa (17/12/1953 – 17/1/1954): Nơi đặt Sở chỉ huy đầu tiên, đề ra quyết định ban đầu theo phương châm "đánh nhanh, thắng nhanh". o Hang Huổi He (18/1 – 30/1/1954): Nơi diễn ra cuộc họp lịch sử ngày 26/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp quyết định chuyển phương châm tác chiến sang "đánh chắc, tiến chắc". o Mường Phăng (31/1/1954 – 15/5/1954): Nơi đặt Sở chỉ huy lâu nhất, trực tiếp chỉ đạo chiến dịch đi đến thắng lợi hoàn toàn